Bij Veteranen Care Company geloven wij dat de psychologische gevolgen van een uitzending of andere hoogrisico-inzet niet eenvoudig verdwijnen zodra de missie of inzet eindigt. De vaardigheden en reacties die militairen of hoogrisico professionals ontwikkelen om onder extreme omstandigheden te kunnen functioneren, zijn geen teken van zwakte of een psychische stoornis. Ze zijn een normale en noodzakelijke aanpassing aan uitzonderlijke omstandigheden.

Van overleven naar leven

Een centraal begrip binnen onze visie is de overlevingsmodus. Tijdens gevechtsoperaties leren militairen voortdurend alert te zijn, razendsnel te reageren op gevaar, emoties tijdelijk opzij te zetten, sterk te vertrouwen op hun team en hun omgeving voortdurend onder controle te houden. Deze vaardigheden vergroten de kans om te overleven en zijn onmisbaar tijdens militaire operaties.

Na terugkeer in het burgerleven kunnen diezelfde kwaliteiten echter in de weg gaan staan. Voortdurende waakzaamheid kan leiden tot spanning of onrust in drukke omgevingen. Emotionele terughoudendheid kan relaties onder druk zetten en een sterke behoefte aan controle kan het gezinsleven of het functioneren op het werk bemoeilijken. Wat in een oorlogsomgeving een kracht was, kan in een veilige omgeving een bron van problemen worden.

Daarom vinden wij de volgende vraag belangrijk:

“Helpen de overlevingsvaardigheden die mij tijdens gevechtsoperaties hebben beschermd mij nog steeds, of staan ze inmiddels in de weg van het leven dat ik wil leiden?”

Deze vraag vormt voor veel veteranen een waardevol uitgangspunt voor persoonlijke groei.

Meer dan een diagnose

PTSS betekent verschillende dingen voor verschillende mensen. Voor professionals in de geestelijke gezondheidszorg is het één van de diagnoses uit de DSM-5. Voor veel veteranen is PTSS vooral een verzamelnaam geworden voor de veranderingen die zij ervaren na terugkeer uit een oorlogsgebied.

Vrijwel iedere militair verandert door een uitzending. Dat is een normaal gevolg van ingrijpende ervaringen. Veel veteranen worden directer, scherper, zelfstandiger en doelgerichter. Zij beschikken vaak over een groot verantwoordelijkheidsgevoel en een sterk ontwikkeld vermogen om onder druk te handelen. Die eigenschappen zijn waardevol, maar kunnen ook leiden tot frictie in het dagelijks leven, bijvoorbeeld binnen relaties of op de werkvloer.

Veel veteranen ervaren bovendien dat zij moeilijk opnieuw verbinding maken met hun partner, gezin of omgeving, terwijl de onderlinge band met voormalige collega’s juist uitzonderlijk sterk blijft. Niet alleen omdat zij zelf veranderd zijn, maar ook omdat hun omgeving die veranderingen vaak niet begrijpt. Gedrag dat een logisch gevolg is van militaire ervaringen wordt daardoor regelmatig gezien als een probleem of zelfs als een ziekte.

Wij vinden het belangrijk om de reacties van veteranen allereerst te begrijpen vanuit hun eigen ervaringen, en niet uitsluitend vanuit medische definities of maatschappelijke verwachtingen.

De overgang naar het burgerleven

De overgang van het militaire naar het burgerleven wordt vaak onderschat. Het verlaten van een omgeving met een duidelijke structuur, een gezamenlijke missie en sterke kameraadschap kan leiden tot een gevoel van verlies van identiteit, verbondenheid en zingeving.

Veel veteranen worstelen daarom niet alleen met traumatische herinneringen, maar ook met vragen als:

• Wie ben ik zonder uniform?
• Waar hoor ik nu bij?
• Hoe vind ik opnieuw betekenis?
• Hoe herstel ik de verbinding met de mensen om mij heen?

De samenleving verwacht vaak dat een militair na terugkeer het gewone leven eenvoudig weer oppakt. In werkelijkheid begrijpen maar weinig mensen wat langdurige blootstelling aan een oorlogsomgeving met iemand doet. Juist daarom vinden wij erkenning en begrip voor overlevingsvaardigheden belangrijk.